پلاریمتر آزمایشگاه و معرفی 7تا از اجزای مهم آن
دستگاه پلاریمتر از تجهیزات آزمایشگاهی است که در آزمایشگاهها برای اندازهگیری زاویه چرخش ایجاد شده توسط نور عبوری از بین یک مادهی فعال استفاده میشود. منظور از زاویه چرخش مقداری است که به واسطه آن، نور چرخش پیدا میکند.
در دستگاه پلاریمتر، پولاریزور و آنالیزور هر دو از نوع منشور نیکول انتخاب میشوند و بین این دو لوله آزمون قرار میگیرد که مخصوص محلول مورد آزمایش است. استفاده از منشور نیکول برای ایجاد نور قطبیه و تعیین میزان چرخش نور مناسب میباشد. در زمان خوانش در صورتی که جسم نور پلاریزه را در جهت عقربه ساعت بچرخاند، راست گردان (Dextrorotatory) و چنانچه در جهت مخالف عقربه ساعت بچرخاند آن را چپ گردان (Levorotatory) میگویند.
در ادامه این مطلب از وب سایت بایرمن قصد داریم به طور کامل درباره کاربرد و روش کار دستگاه پلاریمتر و اجزای دستگاه پلاریمتر بیشتر صحبت کنیم. پس تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید تا با اطلاعات کامل برای خرید انواع آن و قیمت دستگاه پلاریمتر اقدام کنید.
دستگاه پلاریمتر چیست؟
همانطور که سکوبندی آزمایشگاه از الزامات تاسیس آزمایشگاه است، (polarimeter ) ها نیز اینگونه هستند. همانگونه که اشاره شد پلاریمتر (قطبشسنج) ابزاری برای اندازه گیری زاویه چرخش ایجاد شده توسط نور پلاریزهی عبور داده شده از بین ماده فعال نوری است. پلاریمتر دستی از قدیمیترینهای انواع دستگاه پلاریمتر است که کاربر نیاز است به صورت فیزیکی یک عنصر پلاریزه کننده را بچرخاند. اما امروزه پلاریمترهای نیمه خودکار در بازار وجود دارند که نیاز به آشکار سازی بصری خواهند داشت. در این نوع دستگاه، دکمههای فشاری برای چرخش آنالیزور استفاده میشود و دارای صفحات نمایش دیجیتالی هستند.
اجزای دستگاه پلاریمتر
در ادامه به تمامی اجزاهای این دستگاه اشاره کردهایم. اجزای اصلی این ابزار عبارتند از:
|
ردیف |
اجزای دستگاه |
توضیحات و عملکرد |
|---|---|---|
|
1 |
منبع نورانی تکرنگ (چشمه نور تکرنگ) |
منبع تولید نور معمولاً لامپ سدیم یا LED است که نور تکرنگ تولید میکند. استفاده از نور تکرنگ ضروری است زیرا زاویه چرخش نور به طول موج بستگی دارد. |
|
2 |
منشور قطبنده نور (پلاریزور) |
وظیفه دارد نور معمولی را به نور قطبی تبدیل کند تا بتوان تأثیر نمونه بر چرخش آن را بررسی کرد. |
|
3 |
منشور تجزیهکننده (آنالیزور نور) |
میزان چرخش نور قطبیشده پس از عبور از نمونه را اندازهگیری میکند. زاویه چرخش آنالیزور با میزان چرخش اپتیکی ماده رابطه مستقیم دارد. |
|
4 |
لوله آزمون (سلول نمونه) |
محفظهای است که نمونه مایع در آن قرار میگیرد تا نور از میان آن عبور کند. طول لوله یکی از عوامل تأثیرگذار در مقدار زاویه چرخش است. |
|
5 |
تیغه نیمموج |
برای تنظیم و مقایسه شدت نور در دو نیمه میدان دید استفاده میشود و دقت اندازهگیری را افزایش میدهد. |
|
6 |
عدسی محدب |
پس از آنالیزور قرار دارد و برای بزرگنمایی تصویر نهایی به کار میرود تا مشاهده دقیقتر صورت گیرد. |
|
7 |
ردیاب نوری (چشم انسان یا حسگر نوری) |
وظیفه دریافت و تشخیص شدت نور خروجی را بر عهده دارد. در پلاریمتر چشمی از چشم انسان و در مدلهای دیجیتال از حسگر نوری استفاده میشود. |
دراین دستگاه از چشمه نور تکرنگ استفاده میشود زیرا زاویه چرخش نور با طول موج تغییر میکند. با چرخش نور، شدت آن افزایش یافته و آنالیزور با تنظیم زاویه، شدت نور را به حداقل میرساند؛ این زاویه مستقیماً با قدرت چرخش نمونه مرتبط است. عدسی محدب نیز پس از آنالیزور قرار دارد تا تصویر را بزرگتر نشان دهد. این اجزا با هم فرآیند پلاریمتری را ممکن میسازند و پایه عملکرد دستگاه پلاریمتر در داروسازی، صنایع غذایی و آزمایشگاههای تحقیقاتی بهشمار میآیند.
مَنشور یا موشور یا شوشه یا prism، جسمی است از جنس شیشه یا پلاستیک شفاف که نور پس از عبور از آن تجزیه میشود (dispersion) و پدیدهٔ پاشندگی رخ میدهد.پس از عبور، نور سفید به شکل یک طیفی پیوسته و هفترنگ تجزیه میشود. در واقع نور پس از عبور از منشور بهدلیل داشتن دو شکست نور تجزیه خواهد شد.
کاربرد پلاریمتر و روش کار دستگاه
پلاریمتر ابزاری است برای سنجش میزان چرخش نوری مواد فعال نوری، که در فرآیند پلاریمتری مورد استفاده قرار میگیرد. نحوه کار با این دستگاه بدین صورت است که پرتوی نوری توسط منبع نور و پولاریزر قطبی شده و از سلول نمونه عبور میکند؛ سپس تحلیلگر (آنالیزور) زاویه چرخش نوری ایجادشده را اندازهگیری مینماید. در این فرآیند، اگر نمونه دارای ایزومرهای نوری باشد، دستگاه میزان و جهت چرخش آنها را مشخص میکند.
از پلاریمتر چشمی معمولاً برای آموزش و آزمایشهای ساده استفاده میشود، در حالیکه مدلهای دیجیتال و خودکار در صنایع مختلف کاربرد دارند. کاربرد پلاریمتر در کنترل کیفیت مواد فعال نوری، بهویژه در صنایع غذایی، آرایشی و دارویی اهمیت ویژهای دارد. به طور خاص، دستگاه پلاریمتر در داروسازی برای تعیین خلوص، شناسایی ترکیبات نوری فعال و بررسی ایزومرهای دارویی بهکار میرود و نقش مهمی در تضمین کیفیت محصولات دارویی ایفا میکند.
قیمت دستگاه پلاریمتر
قیمت دستگاه پلاریمتر بسته به نوع، دقت اندازهگیری، برند سازنده و امکانات فنی آن متفاوت است. در بازار، مدلهای مختلفی از پلاریمتر وجود دارد؛ از پلاریمتر چشمی که برای آموزش و آزمایشهای ساده در دانشگاهها و مراکز آموزشی استفاده میشود، تا مدلهای دیجیتال و خودکار که در صنایع تحقیقاتی و کنترل کیفی کاربرد دارند. در حوزه پلاریمتری، هرچه دقت و سرعت اندازهگیری بالاتر باشد، قیمت دستگاه نیز افزایش مییابد.
بهویژه دستگاه پلاریمتر در داروسازی به دلیل نیاز به اندازهگیریهای دقیق و مطمئن، معمولاً از نوع پیشرفتهتر و گرانتر انتخاب میشود. برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید از خدمات مشاوره رایگان ما برای خرید مناسبترین دستگاه پلاریمتر بهرهمند شوید.
سوالات پرتکرار درباره انواع دستگاه پلاریمتر
این ابزار برای اندازه گیری زاویه چرخش که ناشی از عبور نور قطبی از ماده فعال نوری است کاربرد دارد. زاویه چرخش در اصل به عنوان زاویه مشاهده شده شناخته میشود و به همین دلیل باید ازpolarimeter استفاده شود.
آب از نظر نوری فعال نیست و هیچگونه تاثیری در سطح قطب آن ندارد. آنالیزور چرخانده میشود تا جایی که شما نتوانید نوری را از طریق دستگاه مشاهده کنید. سپس پلاروئیدها عبور داده میشوند. در این صورت شما یک محلول از یک ماده فعال نوری را درون لوله قرار خواهید داد.
بله، استفاده از منبع نور تکرنگ مانند لامپ سدیم یا LED ضروری است، زیرا زاویه چرخش نوری با تغییر طول موج متفاوت خواهد بود.
