طراحی معماری آزمایشگاه
21
جولای

طراحی معماری آزمایشگاه و آشنایی با فرایندهای طراحی فضای آزمایشگاهی

توجه به شیوه های طراحی معماری آزمایشگاه می تواند از بروز مشکلات بالقوه بعدی در حوزه فضا و تاسیسات آزمایشگاه پیشگیری نماید. طراحی آزمایشگاه باید به صورت استاندارد و اپتیمال انجام شده و نیاز به ترکیب دقیق عناصر فراوان و متنوعی دارد. مهمترین رکن در آغاز فرایند راه اندازی آزمایشگاه , سیستم مدیریت کیفیت است. راه اندازی یک آزمایشگاه یعنی به وجود آوردن فضای مناسبی برای انجام پژوهش ها و فعالیت های علمی , تحقیقاتی و عملی که می تواند کلیه نیازهای پژوهشگران را تامین نموده و محل مناسبی برای کار آنها فراهم نماید. کلیه دانشمندان , کارکنان , دانشجویان , دانش آموزان و فارغ التحصیلان علاقه مند به زمینه های مختلف علوم و تحقیقات اعم از علوم زیستی , پزشکی و دارویی, فیزیک , شیمی و … می توانند از چنین فضاهایی برای پیشبرد اهداف علمی خود استفاده نمایند و تجهیزات آزمایشگاهی را در این راه مورد استفاده قرار دهند.

از این جهت یک آزمایشگاه خوب علاوه بر تجهیزات باید فضای مناسبی برای پرسنل خود فراهم نماید.
این کار با یک طراحی معماری آزمایشگاه مناسب و استاندارد عملی می شود.
این کار نیازمند همکاری و تعامل میان طراحان اعم از تیم فنی و اجرایی و متخصصان علوم آزمایشگاهی (بهره برداران) می باشد تا بتوان تصمیمات درستی در رابطه با کیفیت و روابط فضایی آزمایشگاه اتخاذ نمود تا بیشترین رضایتمندی از جانب کاربران به دست آید. طراحی استاندارد فضا و تاسیسات از بروز خطاها و عدم انطباق های بزرگ در زمینه فضا و تاسیسات جلوگیری می نماید. در تیم طراح فضای فیزیکی آزمایشگاه افراد زیر باید نظرات کارشناسی خود را ارائه نمایند:

  • موسس و مسئول فنی آزمایشگاه
  • تیم کارشناسی آزمایشگاهی (صاحبان فرآیند در آزمایشگاه) از بخش های مختلف فنی آزمایشگاه
  • تیم مهندسی و معماری آشنا به اصول حرفه ای آزمایشگاه
  • تیم اجرایی مجرب و حرفه ای

مبانی طراحی معماری آزمایشگاه

اصلی ترین و بحرانی ترین مقوله ای که در زمینه طراحی معماری آزمایشگاه مطرح می شود اختصاص و سازماندهی فضاهای آزمایشگاهی است. مهمترین مسائلی که در این زمینه باید به آنها توجه نمود می توان به :

  • تاثیر روابط فضایی روی کاربری و پیوستگی فرایندها
  • تاثیر روابط فضایی روی ایمنی ( تداخل افراد با یکدیگر و یا تداخل افراد با تجهیزات )

اشاره نمود. برای طراحی یک آزمایشگاه مناسب اولین کار تخمین دقیق و محاسبه میزان فضای مورد نیاز با توجه به کاربری آزمایشگاه جهت قرار دادن تجهیزات و مبلمان و دکوراسیون آزمایشگاه و نیز فضای مورد نیاز برای انجام فعالیت های کاربران می باشد. امروزه بهترین روش تخمین و تشخیص فضای مورد نیاز مطابق با نیازهای فعلی و نیازهای آتی آزمایشگاه با توجه به اطلاعات برنامه استراتژیک سازمان مربوطه می باشد. البته پیشرفت تکنولوژی امروزه باعث شده است تا بتوان تعداد افراد بیشتر را در فضای کمتر به فعالیت واداشت اما افزایش چشمگیر نیاز به آزمایشگاه های جدید , دقت خروجی ها و مسائل بهره وری از آزمایشگاه نیز مطرح است که در طراحی معماری آزمایشگاه باید مورد بررسی و دقت قرار گیرد.

استانداردها و ضوابط در طراحی معماری آزمایشگاه

رعایت استانداردها و ضوابط در طراحی فضای داخلی آزمایشگاه به ما در رسیدن به یک درک صحیح کمک می نماید:
طراحی اولیه استاندارد فضای آزمایشگاه
جداسازی دقیق و مناسب فضاها متناسب با کاربری آزمایشگاه و نیاز کاربران
رعایت سطوح ایمنی استاندارد در فضا
مبلمان و سکوبندی آزمایشگاهی استاندارد
تهویه مناسب آزمایشگاه
نورپردازی مناسب و استاندارد آزمایشگاه
رعایت سرانه مربوط به فضاها متناسب با کاربری و ظرفیت مورد انتظار
انعطاف پذیری در طراحی فضاهای فیزیکی اولیه متناسب با رشد عملکرد و توسعه تست ها و بخش های آزمایشگاه

کمیت فضا در طراحی آزمایشگاه

یکی از مسائل مهم در طراحی معماری آزمایشگاه تخصیص فضای کافی برای آزمایشگاه است.
پیش بینی و اختصاص فضا بر مبنای حداقل فضای مورد نیاز با گذشت زمان موجب کاهش رضایت مندی می شود. همچنین توجه به توسعه و روند رو به رشد آزمایشگاه که شامل تعریف تست ها و تجهیزات جدید, بخش های فنی و کارکنان جدید می باشد نیز برای تخصیص فضای آزمایشگاهی کافی و استاندارد بسیار اهمیت دارد. فضای ناکارآمد و ناکافی مهمترین عامل نارضایتی و یکی از عدم انطباق های ماژور در بدنه اعتبار بخشی و ممیزی است. همچنین تداخل کارکنان با تجهیزات آزمایشگاهی و با یکدیگر یکی از مهمترین مسائلی است که در بحث ایمنی به وجود می آید. برای مثال حداقل فضای مورد نیاز برای راه اندازی یک آزمایشگاه پاتوبیولوژی طبق استانداردهای ملی آزمایشگاهی 120 متر مربع می باشد.

طراحی معماری آزمایشگاه و میزبندی آزمایشگاهی باید بر مبنای:
فعالیت همزمان حداکثر افراد
دکوراسیون آزمایشگاه
فضای مورد نیاز جهت انجام تست ها
و همچنین کاربری آزمایشگاه باشد.

جداسازی فضاها در طراحی معماری آزمایشگاه باید متناسب با شرایط آزمایشگاه تنظیم گردد از این جهت ارائه یک الگوی ثابت برای راه اندازی انواع آزمایشگاه های مختلف امکان پذیر نمی باشد. به همین دلیل برای طراحی معماری آزمایشگاه باید به شرایط و نیازهای آزمایشگاه و نوع کاربری آن توجه نمود. ابعاد و جانمایی فضای کار تاثیر بسیار زیادی روی مسائل ایمنی , کیفیت خروجی ها و بازدهی فعالیت های آزمایشگاهی دارد.

کیفیت فضای آزمایشگاهی

کیفیت در طراحی فضای یک آزمایشگاه به این مسئله بستگی دارد که فضا مناسب کاربری مورد نظر و وظایف تعریف شده در آن فضا می باشد یا خیر؟ از مهمترین مسائلی که در کیفیت فضای آزمایشگاهی و طراحی معماری آزمایشگاه باید به آن دقت نمود شامل :

  • دیوار و پارتیشن بندی
  • نور و نورپردازی آزمایشگاه
  • تهویه و شرایط دما
  • خروجی های تاسیساتی
  • سیستم تامین آب و دفع فاضلاب
  • ایمنی
  • چیدمان

دسترسی ها از مهمترین مسائلی است که برای طراحی معماری آزمایشگاه باید به آن دقت نمود. در این مورد باید دسترسی کاربران و دسترسی مراجعین , انتقال نمونه ها به وسیله پرسنل آزمایشگاه , ترالی های اتوماتیک , سیستم پنوماتیک را مد نظر قرار داد. قابلیت گسترش و توسعه فضای فیزیکی آزمایشگاه از مسائل مهم دیگری است که در طراحی فضای آزمایشگاه باید به آن توجه نمود. از مهمترین دلایل برای پیش بینی توسعه آتی فضاها و یا تغییر آنها شامل پیشرفت های تکنولوژی , امکان ظهور شاخه های علم و تکنولوژی و تغییر در نیازها می باشد.

برنامه ریزی فیزیکی فضای آزمایشگاه

برنامه ریزی فیزیکی فضا از مهمترین و اساسی ترین اسناد در طی فرایند طراحی معماری آزمایشگاه و تولید می باشد. تیم بهره بردار و تیم طراحی در تهیه و ایجاد این سند مشارکت دارند و از این جهت برنامه فیزیکی از اهمیت زیادی برخوردار است. از آنجا که طراحان , مدیران پروژه و … به صورت مداوم در طی دوران ساخت و طراحی به آن مراجعه می کنند باید از کیفیت بالایی نیز برخوردار می باشد.

  • لیست فضا
  • متراژ فضا
  • شرح کاربری
  • نظام ارتباطی

از مهمترین مسائل در برنامه ریزی فیزیکی در طراحی معماری آزمایشگاه می باشد.

تجهیزات تعریف شده در هر فضا و ملزومات مورد کاربرد در این فضاها اعم از هود آزمایشگاهی , کابینت بندی آزمایشگاهی و سایر تجهیزات و دستگاه ها باید با فضای فیزیکی در تطابق باشد. همچنین جنبه های روانشناختی مثل نور , رنگ , فضای دید و … نیز باید مورد توجه قرار گیرد. چیدمان فضا و کابینت آزمایشگاه , قفسه بندی یا شلف بندی آزمایشگاهی , قابلیت انعطاف و رعایت استانداردهای ملی و بین المللی در طراحی معماری آزمایشگاه از دیگر مسائلی است که روی طراحی فیزیکی فضای آزمایشگاه موثر می باشند.
جهت طراحی دکوراسیون آزمایشگاه و فضای داخلی آن کافیست با شرکت بایرمن ارائه کننده مدرن ترین تجهیزات آزمایشگاهی و طراحی سکوبندی آزمایشگاه تماس بگیرید.