وبلاگطراحی معماری آزمایشگاه

با طراحی معماری آزمایشگاه با فرایندهای طراحی فضای آزمایشگاه به صورت استاندارد و اصولی می‌توان از بروز مشکلات بالقوه بعدی در حوزه فضا و تاسیسات آزمایشگاه جلوگیری کرد. آزمایشگاه باید به صورت استاندارد و اپتیمال طراحی شود و نیازمند ترکیبی دقیق از عناصر گوناگون می‌باشد. سیستم مدیریت کیفیت رکن اصلی در شروع فرایند تاسیس آزمایشگاه می‌باشد. راه اندازی و تاسیس یک آزمایشگاه به معنای ایجاد فضای مناسب برای انجام پژوهش‌ها و تحقیقات علمی می‌باشد و تمام نیاز پژوهشگران را تامین کرده و محل مناسبی برای کار آنها می‌باشد. دانشمندان، دانشجویان، دانش‌آموزان و فارغ التحصیلان علاقه‌مند به زمینه‌های پژوهشی و کارکنان مراکز تحقیقاتی و آزمایشگاهی برای پیشبرد اهداف علمی خود می‌توانند در چنین فضاهای ایمنی از تجهیزات آزمایشگاهی استفاده نمایند.

طراحی معماری آزمایشگاه

یک آزمایشگاه خوب و استاندارد باید علاوه بر مجهز بودن، فضای مناسبی برای پرسنل خود فراهم نماید و نیل به این هدف مهم تنها با طراحی معماری آزمایشگاه مناسب و استاندارد عملی می‌گردد.

برای دستیابی به این هدف باید همکاری و تعامل میان طراحان شامل تیم فنی و اجرایی متخصصان علوم آزمایشگاهی برقرار باشد تا بتوان به تصمیم‌گیری درست و اصولی در رابطه با کیفیت و روابط فضایی آزمایشگاه دست یافت و بیشترین رضایت‌مندی را از سوی کاربران دریافت کرد. با طراحی اصولی و استاندارد فضا و تاسیسات می‌توان از بروز خطاهای انسانی و عدم انطباق‌ فضا و تاسیسات جلوگیری کرد. برای طراحی معماری اصولی لازم است تیم طراحی فضای فیزیکی آزمایشگاه شامل

  • موسس و مسئول فنی آزمایشگاه
  • تیم کارشناسی آزمایشگاهی (صاحبان فرآیند در آزمایشگاه) از بخش‌های مختلف فنی آزمایشگاه
  • تیم مهندسی و معماری آشنا به اصول حرفه‌ای آزمایشگاه
  • تیم اجرایی مجرب و حرفه‌ای

باید نظرات کارشناسی خود را ارائه نمایند.

مبانی طراحی معماری آزمایشگاه

اختصاص و سازماندهی فضاهای آزمایشگاهی یکی از اصلی‌ترین مقوله‌هایی است که در زمینه طراحی معماری آزمایشگاه مطرح می‌شود. مهم‌ترین مواردی که در زمینه طراحی باید به آن توجه داشت عبارت است از:

  • تاثیر ارتباط فضاهای آزمایشگاه روی کاربری و پیوستگی فرایندها
  • تاثیر روابط فضاها روی ایمنی (تداخل پرسنل با یکدیگر و با سایر تجهیزات آزمایشگاهی)

تخمین دقیق و محاسبه میزان فضا با توجه به نوع کاربری آزمایشگاه و قرار دادن تجهیزات، مبلمان و دکوراسیون آزمایشگاه و نوع فعالیت پرسنل اولین کاری است که در زمان طراحی معماری آزمایشگاه انجام می‌شود. در حال حاضر استفاده از اطلاعات برنامه استراتژیک سازمان مربوطه بهترین روشی است که برای تخمین و تشخیص فضای مورد نیاز با توجه به نیازهای فعلی و آتی آزمایشگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین با پیشرفت تکنولوژی امروزه می‌توان فضاهای آزمایشگاهی طراحی کرد که تعداد افراد بیشتری در فضای کمتر قادر به فعالیت باشند. به علاوه در حال حاضر افزایش چشمگیر نیاز به آزمایشگاه‌های جدید و مدرن‌تر، دقت خروجی‌ها و مسائل بهره‌وری مطرح می‌باشد که باید در طراحی معماری آزمایشگاه مورد توجه و بررسی قرار گیرد.

استانداردها و ضوابط در طراحی معماری آزمایشگاه

توجه و رعایت استانداردها و ضوابط در طراحی فضای داخلی آزماشگاه به تیم طراحی در رسیدن به درک صحیح‌تر کمک می‌کند. برخی از این موارد که باید مورد توجه طراحان قرار گیرند عبارتند از:

  • انجام طراحی اولیه استاندارد برای فضای آزمایشگاه
  • جداسازی تمام فضاها به صورت دقیق و مناسب باتوجه به کاربری آزمایشگاه و نیاز کاربران
  • توجه به سطوح استاندارد ایمنی در فضا
  • سکوبندی آزمایشگاهی استاندارد و صندلی و مبلمان آزمایشگاه
  • در نظر گرفتن تهویه مناسب
  • توجه به نورپردازی استاندارد و مناسب
  • توجه به سرانه مربوط به فضاها متناسب با کاربری و ظرفیت مورد انتظار
  • توجه به انعطاف‌پذیری در طراحی فیزیکی اولیه مناسب با توسعه تست‌ها، رشد عملکرد و بخش‌های آزمایشگاه

کمیت فضا در طراحی آزمایشگاه

تخصیص فضای کافی برای آزمایشگاه از مسائل مهمی است که باید در طراحی معماری آزمایشگاه مورد توجه قرار گیرد. اختصاص فضا بر مبنای حداقل فضا با گذشت زمان، کاهش رضایت‌مندی پرسنل را به همراه دارد. از رو لازم است فضا به خوبی تخمین زده شده و برای فعالیت‌های آینده و افزایش دامنه کاری آزمایشگاه فضای مناسب پیش‌بینی شود. همچنین تست‌ها و تجهیزات جدید، بخش‌های فنی و کارکنان جدیداز دیگر مواردی است که در روند روبه رشد آزمایشگاه باید مورد توجه قرار گیرد و تخصیص فضای کافی و استاندارد برای آنها اهمیت ویژه‌ای دارد.

فضای ناکافی و ناکارآمد اصلی‌ترین عامل نارضایتی کاربران آزمایشگاه می‌باشد و باعث عدم انطباق‌ ماژور در بدنه اعتبار بخشی و ممیزی می‌گردد. همچنین تداخل پرسنل با یکدیگر و با تجهیزات آزمایشگاهی از مسائل مهمی است که از نظر ایمنی مشکل‌ساز خواهد بود. برای نمونه حداقل فضای استانداردی که برای تاسیس یک آزمایشگاه پاتولوژی مورد نیاز است 120 مترمربع می‌باشد. برمبنای مواردی نظیر

  • فعالیت همزمان حداکثر افراد
  • دکوراسیون آزمایشگاه
  • فضای مورد نیاز جهت انجام تست ها
  • همچنین کاربری آزمایشگاه

طراحی معماری آزمایشگاه و میزبندی آزمایشگاهی انجام می‌شود. متناسب با شرایط آزمایشگاه باید جداسازی فضاها در طراحی معماری آزمایشگاه تنظیم شود. از این رو نمی‌توان برای راه اندازی آزمایشگاه‎ها مختلف الگوی ثابت و یکسانی درنظر گرفت. به همین دلیل برای طراحی معماری آزمایشگاه لازم است به شرایط و نیازهای آزمایشگاه و نوع کاربری آن توجه ویژه داشت. ابعاد و جانمایی مناسب فضای آزمایشگاه روی مسائل ایمنی، کیفیت خروجی ها و بازدهی فعالیت های آزمایشگاهی تاثیر زیادی دارد.

کیفیت فضای آزمایشگاهی

کیفیت در طراحی فضای آزمایشگاه، به این موضوع بستگی دارد که فضا با نوع کاربری مورد نظر و وظایف طراحی شده برای آن فضا مناسب می‌باشد یا نه؟ مهم‌ترین مواردی که در طراحی معماری آزمایشگاه و کیفیت فضای آزمایشگاه نقش دارند شامل موارد زیر می‎‌باشند:

  • دیوار و پارتیشن بندی
  • نور و نورپردازی آزمایشگاه
  • تهویه و شرایط دما
  • خروجی های تاسیساتی
  • سیستم تامین آب و دفع فاضلاب
  • ایمنی
  • چیدمان

یکی دیگر از موارد پر اهمیتی که در طراحی معماری آزمایشگاه باید به آن توجه کرد، میزان دسترسی‌ها می‌باشد. به این معنا که دسترسی کاربران و دسترسی مراجعین، دسترسی به نمونه‌ها انتقال آنها به وسیله پرسنل آزمایشگاه، دسترسی به ترالی های اتوماتیک، دسترسی به سیستم پنوماتیک و … باید مشخص باشد.

یکی دیگر از موارد مهم قابلیت گسترش و توسعه فضای فیزیکی آزمایشگاه می‌باشد که باید در طراحی فضای آزمایشگاه به آن توجه داشت. پیش بینی توسعه آتی فضاها و یا تغییر آنها شامل پیشرفت های تکنولوژی، امکان ظهور شاخه های علم و تکنولوژی و تغییر در نیازها از مهم‌ترین دلایلی است که باید به گسترش و توسعه آزمایشگاه توجه داشت.

برنامه‌ریزی فیزیکی فضای آزمایشگاه

می‌توان گفت از مهم‌ترین و اساسی‌ترین اسناد در طی فرایند طراحی معماری آزمایشگاه و تولید، برنامه‌ریزی فیزیکی فضا است. از آنجایی که تیم بهره‌بردار و تیم طراحی در ایجاد اسناد مشارکت دارند موجب اهمیت برنامه فیزیکی شده‌اند. مهم‌ترین مسائل در برنامه‌ریزی فیزیکی عبارتند از :

  • لیست فضا
  • متراژ فضا
  • شرح کاربری
  • نظام ارتباطی

طراحان، مدیران پروژه و … به صورت مداوم در طول فرایند ساخت و طراحی بر روند کار نظارت دارند از این طراحی معماری آزمایشگاه باید از کیفیت بالایی نیز برخوردار باشد.

دیدگاهتان را بنویسید

ایمیل شما محفوظ خواهد ماند. موارد ضروری مشحص شده ند *

ارسال دیدگاه